نخاعی راه رفت

محققان با کاشت یک الکترود زیر آسیب نخاعی یک بیمار توانستند کاری کنند تا این فرد فلج نخاعی مجددا کنترل پاهای خود را به دست آورد. ترکیبی نوآورانه از تحریک نخاعی الکتریکی و درمان فیزیکی به مرد ۲۶ ساله اجازه داد تا حرکت پاهای خود را برای اولین بار پس از سه سال از گذشت یک تصادف که باعث معلولیت او شده بود به دست آورد. محققان موفق به توسعه روشی شدند که قبلا انجام شده بود و در آن از جریان‌های الکتریکی که به ستون فقرات هدایت شده برای کنترل دوباره اندام فلج استفاده می‌شد. محققان این پژوهش این مرد را به مدت ۲۲ هفته تحت درمان فشرده فیزیکی قرار دادند تا عضلات وی برای تحریک نخاعی آماده شود. آنها سپس یک الکترود را درست در زیر منطقه آسیب دیده نخاع کاشتند. هنگامی که سه هفته پس از انجام عمل جراحی، تحریکات الکتریکی آغاز شد، این مرد ۲۶ ساله به سرعت از خود واکنش نشان داد. او در حالی که به پهلو خوابیده بود قادر بود تا پاهای خود را حرکت دهد. او همچنین به طور مستقل و بدون نیاز به دخالت پزشکان قادر به ایستادن بود و تعادل خود را با نگه داشتن میله‌ها حفظ می‌کرد. در این روش جدید پژوهشگران به توسعه یک فرآیند نوین پرداختند که در آن به جای استفاده از تحریک الکتریکی به طور مستقیم برای فعال شدن عضلات از تحریک شبکه عصبی نخاع استفاده کردند. منبع

حرکت پس از آسیب نخاعی

گروهی از محققان مشغول تحقیق روی روشی هستند که به بیماران معلول کمک می‌کند، تا دوباره اعضای از کار افتاده خود را حرکت دهند. آنها برای این کار الکترودهای کوچکی را در بدن بیمار قرار میدهند.  این گروه تحقیقاتی تاکنون توانسته پتانسیل الکترودها برای انجام این مهم را در یک گربه نمایش دهد. به این ترتیب روزنه امیدی برای حرکت دوباره افرادی به وجود آمده  که در نخاع دچار جراحت شده‌اند و همچنین افرادی که از اندام‌های مصنوعی استفاده می‌کنند. طبق تحقیقات این گروه یکی از موارد بیشماری که در نمونه‌های بیماران فلج مشاهده می‌شود، سلامت مغز، ماهیچه‌ها و اعصاب است. اما در این میان ارتباط میان این بخش‌ها و مغز یا همان ستون فقرات، از بین رفته است. از آنجا که اعصاب موجود در ستون فقرات ترمیم نمی‌شوند،  بهترین راه حل، ایجاد و یا بازگرداندن حرکت به اعضای مختلف است. این گروه نبض‌های الکتریکی کنترل شده‌ای را به ماهیچه‌های عضلات پلانتار فلکسور در زانوی یک گربه متصل کردند.  برای این کار نیز یک الکترود را به کار بردند. به این ترتیب این الکترود که ارتباط میان لایه های مختلف اعصاب را برقرار می کند، در اعصاب ماهیچه زانوی گربه قرار داده شد. سپس الکترودها به یک کنترل کننده (PIV) متصل شدند تا فرایند ارسال نبض را انجام دهد. به گفته این گروه تحقیقاتی دستگاه های کنترل کننده (PIV) توانستند نبض‌های خاصی را به اعصاب مشخص ارسال کنند. به این ترتیب دانشمندان موفق شدند به گربه کمک کنند زانوی خود را به سادگی و راحتی حرکت دهد. آنها امیدوارند بتوانند همین سیستم را برای انسان نیز به کار بگیرند و بیماران بتوانند با پوشیدن یک جعبه کنترل به اندازه یک تلفن همراه (که از آن پیام هایی برای اعصاب مشخص شده ارسال می شود) دوباره اعضای از کار افتاده بدن را حرکت دهند. منبع

ترمیم ضایعه نخاعی

جراحی ترمیم ضایعه نخاعی و احیای آن، نخستین بار با روش کاشت سلول‌های بنیادی در چین اجرا شد. در این روش، آن قسمت از نخاع که آسیب دیده به طور کامل بریده و به جای آن سلول بنیادی کاشته می‌شود. قرار است در آینده، این عمل جراحی روی پنج تن دیگر نیز اجرا شود. هنوز نتیجه قطعی جراحی نخست مشخص نیست و تا چندی دیگر نتیجه اعلام می‌شود. مدیر بخش جراحی ستون فقرات و نخاع تاکید کرد: پس از نخستین جراحی، ما با کمک الکتروفیزیولوژیک، به طور کامل محل آسیب دیده را که (دو و هشت دهم) سانتیمتر بود، بریدیم و پس از آن، یک اِستنت (لوله توری مصنوعی از جنس فلز٬ قرار داده شده در یک گذرگاه یا مجرایی طبیعی در بدن) قرار دادیم و سلول‌های بنیادی را هم آنجا کاشتیم تا رشد کند. یک پژوهشگر در موسسه ژنتیک و زیست شناسی در این باره گفت: اعصاب نخاعی، همچون یک دسته سیم در کابل هستند. بنابراین ما الیاف کلاژنی طراحی کردیم که همچون یک پل ، اعصابِ از هم گسیخته را به هم متصل کند. سلول‌های بنیادی با عملکرد ویژه خود می‌توانند آن قسمت آسیب دیده نخاع را بازسازی و احیا کنند و به طور کامل ضایعه برطرف شود. منبع این خبر

پاپوش: هنوز چیزی نشده یک ماه از بهار گذشت!؟ این یعنی اینکه داریم به سرعت به خط پایان میرسیم!؟! خدایا چنان کن سرانجام کار، تو خشنود باشی و ما رستگار.

 دانلود سخنرانی تربیت فرزند و فرزند پروری استاد حورایی

مغزی در ستون فقرات و توالت رفتن معلول

ستون فقرات دارای یک مینی مغز است که مهارت‌های حرکتی و حفظ تعادل را به عهده دارد. این مغز کوچک که مجموعه‌ای از سلول‌های عصبی است، اطلاعات حسی را به گونه‌ای پردازش می‌کند که اجرای اعمال پیچیده، مانند راه رفتن از روی طناب و حفظ تعادل هنگام اسکیت روی یخ را ممکن می‌سازد. محققان تا قبل از این مطالعه با مکانیسم کدگذاری سیگنال‌های عصبی و پردازش این اطلاعات در ستون فقرات کاملا نا آشنا بودند و یافتن چنین شبکه عصبی پیچیده‌ای که محققان آن را مینی مغز می‌نامند، به منزله بازگشایی جعبه سیاه سیستم اعصاب محسوب می‌شود. یکی از پیچیده‌ترین فرآیندهای سیستم اعصاب و مغز، زمانی است که به طور ناخودآگاه، پاها به محض دیدن یک سطح لغزنده، محتاط می‌شوند و حرکت آنان کند می‌شود. محققان تا امروز معتقد بودند که سیگنال‌هایی که از طریق نور منعکس شده از یک سطع لغزنده وارد چشم می‌شوند، توسط مدارهای عصبی نخاع پردازش می‌شوند و فعالیت‌های حرکتی را کند می‌کنند، ولی تا کشف مینی مغز در نخاع، این عملکرد کاملا مبهم بود. این دستاورد اطلاعات ارزشمندی را در زمینه تشخیص و درمان اختلالات حرکتی و تعادلی در اختیار محققان قرار می‌دهد. یکی از مهمترین کاربردهای این مطالعه، درمان عدم تعادل در بیماران مبتلا به پارکینسون و سکته مغزی است.

پسآمد: دوستی تماس گرفت و گفت: من معلول هستم و در منزل از ویلچر استفاده میکنم، توالت رفتنم و انتقالم از روی ویلچر به روی توالت فرنگی برای خودم و خانواده‌ام موجب زحمت و سختی زیادیه، چه کنم که این مشکل کم بشه؟ خدمتش عرض کردم: از ویلچر توالت و حمام استفاده کن. دوست گرامی گفت:آخه اونها روی توالت فرنگی نمیرن!؟ عرض کردم: خوب روی توالت معمولی ازش استفاده کن. گفت: آخه اونطوری کثیف‌کاریش زیاد میشه!؟ گفتم: خوب بشه، شلنگ آب را برای همین وقت‌ها ساختن دیگه. به او گفتم: من هروقت توالت میروم حمام هم میکنم، اینطوری در زمستان سردم نمیشه و در تابستان نشاطم زیاد میشه، کثیف‌کاری هم نمیشه.

تحریک الکتریکی و درمان فلج نخاعی

دیدگاه عمومی در خصوص افرادی که دچار آسیب‌های نخاعی می‌شوند معمولاً فلج دائمی است، ولی نتایج تحقیق جدیدی که امروز در مجله علمی “مغز” منتشر شده احتمالاً این دیدگاه را تغییر خواهد داد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که اعمال شوک‌های الکتریکی در خلال تمرینات بدنی به ستون فقرات اشخاصی که دچار فلج نخاعی هستند، می‌تواند به آنها کمک کند تا دوباره حرکات ارادی خود را به دست بیاورند. در این پژوهش بلند مدت که از سال ۲۰۰۹ در مرکز تحقیقات آسیب‌های نخاعی دانشگاه لوئیزویل آمریکا و تحت سرپرستی دکتر کلودیا آنجلی انجام شده است، پژوهشگران بر روی ستون فقرات ۴ بیمار که بیش از دو سال دچار عارضه فلج نخاعی بودند، تحریکات الکتریکی اعمال کردند. هر ۴ بیمار فوق الذکر موفق شدند پاهای خود را از ناحیه پنجه‌ها، قوزک و زانو خم کنند و با استفاده از توانبخشی فیزیکی، این حرکات باز هم بهبود بیشتری یافتند. طبق گفته محققان، در صورت اثبات تاثیر “تحریک درمانی” در افراد بیشتر، تغییرات عمده‌ای در زندگی آینده بیمارانی که با این عارضه زندگی می‌کنند به وقوع خواهد پیوست. منبع

پیآمد: شکر خدا حال ما خوب است. من و پسرم سرماخوردیم. پدرم بعد دو سال اون‌یکی زانوش را هم عمل کرد و پروتز زانو براش گذاشتن، شکر خدا عمل موفقی بوده. التماس دعا

زنی با پاهای بیونیک

ماراتون خیریه‌ی کلیر لوماس با پاهای بیونیکش، از پاریس تا لندن، قلب بسیاری از ناظران را تسخیر کرد، وی درنظر دارد این بار همین مسیر را با پاهای بیونیک، رکاب بزند. کلیر لوماس که دارای پاهای بیونیک است و نمیتواند پای خود را حرکت دهد در نظر دارد مسیر ۴۰۲ کیلومتری را با یک دوچرخه مخصوص از پاریس تا لندن طی کند.این دوچرخه مخصوص از ضربات الکترونیکی برای تحریک ماهیچه های وی و در نتیجه وارد کردن نیرو به پدال استفاده میکند.کلیر لوماس به رغم فلج بودن پاهایش امیدوار است بتواند بهار آینده از پاریس تا لندن رکاب بزند. لوماس به دنبال یک حادثه اسب سواری و صدمه شدید ستون فقرات از ناحیه کمر به پایین فلج شده است، دن همسر وی بار دیگر در این سفر وی را همراهی خواهد نمود.کلیر لوماس ۳۱ ساله اظهار داشت: این سفر با ماراتن بسیار تفاوت دارد و به نظر میرسد که کار دشواری خواهد بود. هنگامی که ماراتن را انجام میدادم نیازی نبود که پاهای قوی داشته باشم چرا که سرعت ربات پایین بود.در آوریل امسال وی همراه همسرش که یک محقق زیست شناس است به همراه دختر یک ساله خود ماراتن لندن را انجام دادند، ماراتنی که دو هفته و نیم به طول انجامید.این ماراتن خیریه با هدف جمع کردن مبلغی برای تحقیقات مربوط به ستون فقرات انجام شد و طی آن وی توانست ۲۰۰ هزار پوند به این تحقیقات کمک کند.وی همراه با درد و رنجی که برای ایستادن تحمل میکند از خط پایان این ماراتن ۱۶ روز پس از آغاز در حالی عبور کرد که صدها نفر برای تماشای خاتمه این ماراتن در لندن حضور داشتند. مردم بریتانیا انتظار داشتند که مقامات مدال افتخاری برای این دستاورد به لوماس اهدا کنند اما گفته میشود که مقامات از ارائه این مدال سرباز زدند چرا که وی ماراتن را ظرف ۲۴ ساعت به اتمام نرسانده بود. این درحالی است که ۱۴ نفر از برندگان این ماراتن که از تلاشهای وی تحت تأثیر قرار گرفته بودند مدالهای خود را به کلیر لوماس اهدا کردند.این دلگرمی‌ها موجب شد که وی به رغم داشتن پاهای بیونیک فکری برای انجام یک کار خیریه دیگر داشته باشد.قرار است پاهای وی به یک دوچرخه الکترونیکی متصل شود که در حقیقت یک سه چرخه است و الکترودها به بدن وی و به یک محرک الکترونیکی متصل میشود. در این میان یک رایانه که با فشردن یک دکمه فعال میشود ماهیچه‌ها را در پاهای وی کنترل کرده و موجب میشود که این ماهیچه‌ها حرکت پدال زدن را انجام دهند.یک دستگاه در فرمان سه‌چرخه اجازه مدیریت شدت محرک و سرعت پدال زدن را کنترل میکند.وی قرار است از یک سه چرخه برای رکاب زدن از پاریس تا لندن استفاده کند. وی به عنوان بخشی از تمرینهای خود در مسابقه دوچرخه سواری گلاسو شرکت کرد و امیدوار است بتواند بهار سال آتی مسیر انتخابی خود را رکاب بزند. عکس کلیر همراه دخترش.

پسرفت: اگر خیلی متوجه مطلب بالا نشدین به دلیل دست کاری‌های من نیست، بلکه آب از سرچشمه گل آلود بوده. مطلب بالا را توی روزنامه خواندم و فکر کردم چون من اونو سرسری خواندم درست متوجه‌ش نشدم، وقتی همون مطلب را توی منبعش: خبرگزاری مهر خوندم دیدم انگار فقط مطلب را ماشینی ترجمه و منتشر کردن.

زخم بستر

زخم بستر که اصطلاحا زخم فشار نیز به آن گفته می‌ شود، عارضه ‌ای است که بر اثر فشار مستمر، اصطکاک، رطوبت، دما و کهولت سن در هر نقطه از بدن ممکن است به وجود بیاید ولی معمولا این زخم روی قسمت‌ های استخوانی و غضروفی بدن مانند استخوان خاجی، آرنج، زانو، قوزک پا و… مشاهده می ‌شود و اگر در مراحل اولیه به پزشک مراجعه شود به راحتی درمان می‌ شود. ولی زخم ‌های مزمن این بیماری، می ‌توانند زندگی فرد را تهدید کنند. دکتر طباطبایی، متخصص پوست درباره این بیماری می ‌گوید: زخم بستر در هر قسمتی از پوست بدن که بیشترین فشار را برای زمانی طولانی تحمل می ‌کند، اتفاق می ‌افتد و بیمارانی که به هر دلیل، زیاد روی تخت می ‌خوابند در نواحی پشت شامل شانه ‌ها، لگن، ستون فقرات، آرنج ‌ها و پاشنه پا دچارش می ‌شوند و در بیمارانی که از صندلی چرخدار استفاده می‌ کنند این بیماری در نواحی پایین کمر مشهود است. به نوشته اسماعیل جبرائیلی بر اثر فشار مستمر و طولانی، عروق پوست آسیب می‌ بینند و ابتدا این تنگ ‌شدگی خفیف است، می‌ افزاید: بر اثر استمرار، تنگ شدگی عروق(محرومیت از خون) افزایش پیدا می ‌کند و بیمار احساس درد(اگر نخاعی نباشد) می‌ کند و سپس به مرور پوست منطقه ی فشار قرمز شده و به تاول و زخم ختم می ‌شود.

مرحله اول زخم بستر

وی می ‌افزاید: طبق بررسی‌ های به عمل آمده این بیماری از ۴ مرحله تشکیل شده که: در مرحله ابتدایی آن، سطحی‌ ترین نوع آسیب دیدگی به صورت جلدی است و رنگ پوست قرمز می ‌شود که با برداشتن فشار از روی آن، قرمزی پوست کاهش پیدا نمی ‌کند. این مرحله ظاهرا شبیه مواردی است که پوست برای مدت طولانی تحت فشار قرار گرفته است.


مرحله دوم زخم بستر

ولی در مرحله دوم این بیماری شرایط قدری فرق می ‌کند و این مرحله با آسیب ‌دیدگی لایه سطحی پوست همراه است ولی این آسیب دیدگی از لایه میانی پوست فراتر نمی ‌رود و ممکن است به صورت تاول یا ساییدگی ظاهر شود. دکتر طباطبایی بهترین درمان برای زخم بستر را پیشگیری عنوان کرده و می ‌گوید: پیشگیری آسان ‌ترین راه برای جلوگیری از بروز این بیماری است که اگر این جا به‌ جایی را بیمار خود انجام دهد، بسیار بهتر از وقتی است که جا به‌ جایی توسط پرستار و اطرافیان صورت بگیرد، چرا که در این شرایط هر ۸ ساعت یک بار با توجه به عدم حرکت بیمار، پرستار باید بدن بیمار را تکان داده و جا به‌ جا کند و بهتر این است این فاصله زمانی از ۸ ساعت هم کمتر باشد.


مرحله سوم زخم بستر

اما در مرحله سوم این بیماری، ضایعه، تمامی لایه‌ های پوست را متاثر می‌ سازد و ممکن است به بافت‌ های زیر جلدی نیز صدمه بزند، در این لایه جریان خون به کندی صورت می‌ گیرد و به همین دلیل درمان زخم(حاوی چرک) با دشواری همراه است.


مرحله چهارم زخم بستر
دکتر طباطبایی با بیان این که در مرحله چهارم بیماری، زخم کاملا عمقی است و ممکن است به درون عضلات، تاندون‌ ها یا حتی استخوان‌ ها نفوذ پیدا کند، می‌ گوید: با معاینه ضایعه نمی‌ توان عمق و درجه زخم را مشخص کرد و گاهی به تشخیص‌ های آزمایشگاهی احتیاج است. در جستجوی راه ‌های درمان به گفته ی این عضو هیات علمی، زخم بستر با پیشگیری، جا به‌ جا کردن بیمار و ماساژ ناحیه تحت فشار و نخوابیدن روی آن درمان می‌ شود ولی نباید فراموش کرد که ماساژ فقط در مرحله اول موثر است و در مراحل بعدی این عمل نه تنها مفید نبوده بلکه باعث نفوذ چرک به مناطق زیرین و اطراف می ‌شود. در زخم های چرکی شده، شستشوی زخم با آب و صابون و ضدعفونی با سرم نمکی و محلول بتادین ادامه دارد و با پانسمان محل زخم بسته می‌ شود،(درخصوص استفاده از بتادین بهتر است به دلیل صدمه وارد شدن به بافت زنده یا از آن استفاده نکرد یا این که محلول را بسیار رقیق کرد). وی درباره ی زخم‌ های قدیمی که دارای بافت مرده هستند، اظهار می ‌کند: ابتدا باید این بافت ‌های بدون حیات در محل مناسب چون اتاق پانسمان استریل یا در اتاق عمل با اسکالپل(چاقو) بریده و سپس پانسمان شوند و بر اساس شدت عفونت آنتی‌ بیوتیک خوراکی یا تزریقی تجویز شود. فناوری جدید درمان زخم بستر فناوری جدید در درمان این بیماری شامل استفاده از لارو حشره، پانسمان کامفیل یا پماد الیز است. به گفته این عضو هیات علمی دانشگاه، لارو مگس را روی زخم و زیر پانسمان قرار داده تا به این طریق بافت مرده، خورده شود چرا که ترشح بزاق لارو حشره باعث سرعت در ساخت و ساز بافت می‌ شود. با این که هزینه پانسمان کامفیل و پماد الیز بسیار گران است ولی با توجه به نتایج عالی درمانی آن ها، به افرادی که توان خرید دارند توصیه می‌ شود. همچنین برای سهولت کار بهتر است افراد قطع نخاعی در نواحی تناسلی از پماد الیز استفاده کنند و در نواحی غیر چین، (کشاله ران و…) از پانسمان کامفیل کمک بگیرند. همان طور که گفته شد عدم جا به‌ جایی بیمار یکی از دلایل اصلی گسترش بیماری است و افرادی که جریان گردش خون خوبی ندارند، سریع ‌تر از دیگران دچار این بیماری می ‌شوند، همانند افراد الکلی، دیابتی، جذامی و افرادی که به هر دلیلی اختلال اعصاب حسی و حرکتی دارند، بیماران نخاعی همواره مستعد بیماری زخم بستر هستند. بهتر است بیماران بستری برای جلوگیری از این عارضه مهلک حداقل ۳ مرتبه در ۲۴ ساعت جهت خواب خود را تغییر دهند. دکتر طباطبایی با اشاره به این که عدم مداوای کامل این بیماری می‌ تواند در گسترش بیماری نقش داشته باشد، خاطرنشان می ‌کند: هنگام پیشرفت بیماری، عفونت وارد خون شده و باعث باکتریمی و در مواردی سپتی سمی(عفونت خون) می‌ شود که حتی تا مرگ سریع بیمار هم پیش می ‌رود.  به هر حال این بیماری نباید نادیده گرفته شود و اطرافیان بیمار به این مساله آگاهی داشته باشند که این بیماری می‌ تواند مشکلات فراوانی را، حتی سخت‌ تر از بیماری قبل برای مریض به وجود آورد منبع


مراقبت از زخم

چه زخمی را باید جدی گرفت؟

بهبود زودتر زخم با خوش‌اخلاقی

نقش عسل در درمان زخم ها

جای زخم‌ ها را باید لیزر کرد؟

اثرات گیاه آلوئه بر زخم پوستی

آشنایی با ساختمان نخاع

نخاع به صورت یک استوانه طویل و نازک است و در مقطع آن ماده سفید در بخش خارجی و ماده خاکستری در بخش داخلی‌تر قرار دارد. بخش سفید نخاع از اکسونهایی ساخته شده است که سطوح مختلف نخاع را بهم مربوط می‌سازند و ارتباط نخاع و مغز را تامین می‌کنند. رنگ سفید این بخش به علت وجود میلین در اکسونها است. تارهای عصبی بخش سفید به صورت دسته‌های عصبی قرار گرفته‌اند که برخی از آنها جریانهای عصبی را از مغز به سوی اندامها و برخی دیگر امواج عصبی را از اندامها به سوی مغز می‌برند. راههای بالا رو و پایین رو نخاع یعنی راههای که پیامهای حسی را به مغز یا پیامهای حرکتی را به عضلات بدن می‌برند به صورت گروههای تارهای عصبی جداگانه در کنار هم در طول نخاع قرار دارند و هر کدام بخشی از بافت نخاع را تشکیل می‌دهند. به عنوان مثال، هر یک از راههای حسی مربوط به لامسه ، گرما ، سرما ، درد و راههای حرکتی بخش معینی از ماده سفید نخاع را اشغال کرده‌اند.



img/daneshnameh_up/a/a1/Spinal_Cord_PC271498.jpg


 

ساختمان نخاع اعصاب نخاعی در انسان ۲۱ جفت عصب نخاعی وجود دارد. اعصاب نخاعی به ترتیب از گردن تا کمر قرار دارند و هر یک از آنها به قسمت خاصی از بدن مربوطند. این اعصاب به ترتیب شامل ۸زوج گردنی ، ۱۲ زوج کمری ، ۵ زوج خاجی و ۱ زوج دنبالچه‌ای است. هر عصب نخاعی پس از آن که از نخاع خارج شد به انشعاباتی تقسیم می‌شود و هر شاخه از آن به بخشی از بدن منتهی می‌گردد. اعصاب کمری و خاجی و دنبالچه‌ای تقریبا به صورت عمودی از نخاع بیرون می‌آیند و یک دسته تارعصبی به نام دم اسبCauda equineبوجود می‌آورند. ریشه‌های خلفی نخاع از تارهای عصبی حسی و ریشه‌های قدامی آن از تارهای عصبی حرکتی تشکیل شده است و قطع شدن آنها به ترتیب باعث ایجاد بی‌حسی یا فلج در اندامهای وابسته می‌شود.

گانگلیونها در مسیر هر یک از ریشه‌های خلفی در نزدیکی نخاع یک
برجستگی به نام عقده نخاعیSpinal ganglionوجود دارد. نخاع در دو ناحیه از طول خود قطر بیشتری دارد. یکی در ناحیه گردن که از چهارمین مهره گردنی تا اولین مهره پشتی است و برجستگی گردنی خوانده می‌شود و اعصابی که به گردن و دستها می‌روند از آن ریشه می‌گیرند. دیگری در ناحیه کمر که از دهمین مهره پشتی تا اولین مهره کمری ادامه می‌یابد و برجستگی کمری نام دارد و اعصاب پاها از آن ریشه می‌گیرند.

مخروط نخاعی انتهای نخاع یعنی بخشی که مجاور مهره‌های اول و دوم کمری قرار دارد به تدریج باریک می‌شود و مخروط نخاعی (Conus medullaris) نامیده می‌شود. مخروط نخاعی بوسیله یک رشته پیوندی در انتهای ستون مهره‌ها به استخوان دنبالچه‌ای چسبیده است.



img/daneshnameh_up/b/b3/spinal_cord_nerve_cells_4w.jpg


ماده سفید و خاکستری در مقطع نخاع ، ماده خاکستری که در وسط ماده سفید قرار دارد، تقریبا به شکل حرف H به نظر می‌رسد. یعنی دارای دو نیمه جانبی است که بوسیله یک بخش رابط به یکدیگر
مربوطند. رنگ خاکستری این بخش نشانه فقدان میلین و وجود اجسام سلولی نورونها در آن است. در وسط ماده خاکستری مجرای مرکزی نخاع قرار دارد. قطر این مجرا در انتهای نخاع ، یعنی در ناحیه مخروط نخاعی بیشتر است. ماده خاکستری در دو طرف مجرای مرکزی نخاع به دو نیمه قدامی و خلفی تقسیم می‌شود که به ترتیب شاخهای قدامی و شاخهای خلفی ، نامیده می‌شوند. اجسام سلولی نورونها در بعضی نواحی ماده خاکستری با هم تجمع شده و هسته‌های بخش خاکستری نخاع را می‌سازند. قسمت جلویی ماده خاکستری نقش حرکتی دارد و نورونهای حرکتی عضلات مخطط اسکلتی و نورونهای حرکتی عضلات صاف احشایی به ترتیب در بخشهای پیشین و پسین آن قرار دارند. بخش خلفی ماده خاکستری نخاع عمل حسی دارد و
پیامهای آورنده مختلف از نواحی پوستی ، عضلات و احشایی دریافت
می‌دارد.

پرده‌های نخاع سخت شامه پرده سختی است متشکل از بافت همبندی متراکم که سطح خارجی آن در مجاورت پریوست استخوانها قرار گرفته است. در نخاع ، سخت شامه بوسیله فضایی به نام فضای اپیرورال از پریوست جدا شده و اتصال آن به پریوست محدود به یک سری لیگامان موسوم به لیگامانهای دندانه‌ای است. فضای اپیرورال محتوی شبکه وریدی ، بافت همبند شل و بافت چربی است.

عنکبوتیه پرده ظریفی است از الیاف کلاژن و الاستیک که فاقد رگهای خونی است.قسمتی از عنکبوتیه که در مجاورت سخت شامه قرار دارد به صورت پرده‌ای صاف می‌باشد که توسط استطاله‌های ظریفی شبیه تارهای عنکبوت با نرم شامه مرتبط می‌گردد. فضای موجود بین این استطاله‌ها فضای زیر عنکبوتیه را تشکیل
می‌دهند که حاوی مایع مغزی نخاعی و محل عبور رگهای خونی است. عنکبوتیه در همه جا توسط سلولهای پهن و سنگفرشی پوشیده شده است.

نرم شامه لایه ظریفی از بافت همبند شل و پر عروق می‌باشد که عمدتا از الیاف کلاژن و الاستیک تشکیل شده و بوسیله سلولهای پوششی پهن و سنگفرشی پوشیده شده است. اگر چه نرم شامه در مجاورت نزدیک بافت عصبی قرار گرفته ، ولی بوسیله زواید سلولهای گلیال از بافت عصبی جدا شده و در تماس مستقیم
با آن نمی‌باشد. این پرده ظریف در تمام چینهای بافت عصبی مرکزی نفوذ کرده و همراه با رگهای خونی به درون
بافت عصبی نیز راه می‌یابد.

مایع مغزی نخاعی (CSF)سیستم عصبی مرکزی در درون مایعی به نام مایع مغزی نخاعی قرار گرفته که این مایع هم به عنوان یک ضربه گیر، سیستم عصبی مرکزی را در مقابل ضربات مکانیکی حفظ می‌نماید و هم برای فعالیتهای متابولیکی آن ضروری است.حجم این مایع که عمدتا از رگهای خونی شبکه کروئید و به مقدار کمتر از عروق نرم شامه و بافت مغزی نشات می‌گیرد، بین ۸۰ تا ۱۵۰ میلی‌لیتر متغیر می‌باشد. مقدار مایع مغزی نخاعی در شرایط مننژیت افزایش می‌یابد. با برداشت مایع مغزی نخاعی و تجزیه آن می‌توان به عامل ایجاد کننده مننژیت پی‌برد.
سد خونی مغزی تزریق مواد رنگی به دستگاه گردش خون نشان می‌دهد که مواد رنگی در همه بافتها غیر از سیستم عصبی مرکزی قابل ردیابی است. این امر بیانگر نوعی سد بین خون و سیستم عصبی مرکزی می‌باشد که اصطلاحا سد خونی مغزی نام گرفته است.



img/daneshnameh_up/3/31/spinal.1.JPG


ساختمان تشریحی ماده خاکستری نخاع شاخ پشتی ماده خاکستری شاخ پشتی ماده خاکستری یک ناحیه حسی است که نورونهای حسی موجود در آن بوسیله سیناپس با رشته‌های حسی وارده به آن اطلاعات دریافت شده از محیط را به سایر قسمتهای نخاع و یا مراکز بالاتر منتقل می‌کنند. رشته‌های حسی وارده به شاخ پشتی ، در واقع آکسون نورونهای حسی موجود در گانگلیونهای نخاعی هستند، که از طریق ریشه‌های پشتی وارد نخاع می‌گردند.

شاخ شکمی ماده خاکستری شاخ شکمی ماده خاکستری ، در مقایسه با شاخ پشتی یک ناحیه حرکتی می‌باشد که حاوی جسم سلولی نورونهای حرکتی سوماتیک است و آکسون آنها از طریق ریشه‌های قدامی نخاع را ترک کرده و به ارگانهای عامل ختم می‌گردند.

شاخ جانبی جسم سلولی نورونهای اتونوم در ناحیه میانی ماده
خاکستری و قسمتی به نام شاخ جانبی قرار گرفته که آکسون آنها همراه با آکسون نورونهای حرکتی سوماتیک از طریق ریشه‌های شکمی ، نخاع را ترک کرده و در گانگلیونهای اتونوم با نورونهای پس گانگلیونی سیناپس می‌یابند. از نظر هیستولوژیک ، شاخهای پشتی و شکمی حاوی سلولهای گلیال و جسم سلولی نورونها می‌باشند. ولی جسم سلولی موجود در شاخهای پشتی مدور ، کوچک و جسم سلولی موجود در شاخهای شکمی از نوع چند وجهی و بزرگ می‌باشد. از طرف دیگر ، شاخهای پشتی باریک و بلند و شاخهای شکمی ، پهن و کوتاه می‌باشند.

ساختمان تشریحی ماده سفید نخاع ماده سفید نخاع از رشته‌های میلین‌دار و بدون میلین و سلولهای گلیال تشکیل شده‌اند، که دارای شیار باریک در قسمت خلفی ، به نام شیار میانی – خلفی و یک شیار نسبتا عریض و حاوی نرم شامه در قسمت قدامی به نام شیار میانی قدامی می‌باشد. ماده سفید را در حد فاصل شاخهای پشتی ستونهای خلفی ، در طرفین قسمت میانی ماده خاکستری ستونهای جانبی و در مجاورت شاخهای شکمی ، ستونهای قدامی می‌نامند.

انعکاسهای نخاعی نخاع علاوه بر نقشی که در انتقال پیامهای عصبی به سطوح بالاتر و پایین‌تر دارد، خود مرکز عصبی اعمال بسیاری است که بدون نیاز به پیامهای مغزی صورت می‌گیرند. این اعمال انعکاسها یا بازتابهای نخاعی هستند که به واسطه یک مسیر عصبی بنام قوس نخاعی انجام می‌شوند. ساده‌ترین قوس نخاعیکه در انعکاسهای تک سیناپسی دیده می‌شود شامل یک نورون حسی و یک نورون حرکتی است که در نخاع با یکدیگر سیناپس می‌کنند. ولی اغلب انعکاسها از نوع چند سیناپسی است که در مسیر عصبی یک یا چند نورون رابط در بین نورونهای حسی و حرکتی وجود دارد.  در هر انعکاس نخاعی ، موج عصبی حاصل از تحریکی که بر تار عصبی حسی وارد می‌شود از راه ریشه خلفی به نخاع می‌آید و پس از آنکه به عصب حرکتی منتقل گردید از راه ریشه قدامی نخاع به اندام عمل کننده (عضله یا غده) می‌رسد. قطع ارتباط با مغز بر اثر حالت شوکی که ایجاد می‌کند ابتدا باعث از بین رفتن یا تضعیف کلیه انعکاسهای نخاعی می‌شود ولی پس از مدتی اعمال مذکور دوباره ظاهر می‌گردد. مهمترین انعکاسهای نخاعی عبارتند از: انعکاسهای کششی عضلات،
انعکاسهای محافظتی ، انعکاسهای خاراندن ، انعکاسهای نگاهدارنده وحرکتی ، انعکاسهای ایجاد کننده اسپاسمهای عضلانی و انعکاسهای خودکار.

مباحث مرتبط 
مغز انسان

شبکه اعصاب انسان
 
ستون فقرات
آناتومی

منبع

 

 

 

 

 

 

 

لطف تابستان

قبل معلولیتم لطف تابستان به: فرت و فرت فالوده و بستنی خوردن، استخر رفتن، کوه رفتن و ماهیگیری رفتن پشت سد و شمال رفتن بود. بعد معلولیتم: لطف تابستان برای من شده: دوش گرفتن بدون باز کردن شیر آب گرم، آخ که چه حال و طراوتی به آدم میده، پارچ پارچ آب یخ خوردن، گذاشتن ته پارچ آب یخ روی صورت و البته همچنان لطف تابستان به فالوده و بستنیه.

پسوند: برخی از مطالبی که در وبلاگ: طب فیزیکی و توانبخشی نوشته‌ی دکتر
غلامرضا رئیسی می‌توانید بخوانید:

کفش مناسب در حاملگی – روماتیسم ستون فقرات سئوالات رایج پیرامون آسیب نخاعی – علل ایجاد زخم بسترورزش در پوکی استخوانانرژی درمانی، لیزر درمانی و… در آسیب نخاعبدتر شدن پس از آسیب نخاعمراقبت از مفاصل در رماتیسم مفصلی قسمت دومعلل گزگز وخواب رفتگی انگشتان دستاسپاستیسیتی نوعی سفتی عضلات

ادامه خواندن “لطف تابستان”